قاچاق انسان – چگونه در چنگالِ بردگی مدرن قرار نگیریم

 همه ساله در ماه دسامبر، روز جهانی لغو برده داری جشن گرفته می شود. از منظر امروز، مظاهر برده داری ظاهراً پدیده ای فراموش شده به نظر می رسد. اما، متاسفانه، هنوز هم شکل‌های جدیدی به خود گرفته و اغلب مورد توجه قرار نمی‌گیرد، اگرچه در مقیاس وسیع رخ می‌دهد و بخش بزرگی از جامعه را درگیر می‌کند.  یکی از دردناک ترین و خطرناک ترین پدیده های جنایی از این دست، قاچاق انسان است.  این موضوع مرتبط میان کارشناسان در بحث‌هایی در سرتاسر جهان در زمینه‌های مختلف افزایش یافته است که در تلاش هستند موثرترین راه‌ها را برای جلوگیری از مجرمانی که بر طرح‌های خاص تسلط دارند، برای کمک به قربانیان خود بیابند.

بر اساس گزارش وزارت کشور جمهوری لیتوانی، در سال ۲۰۲۰، ۲۷ تحقیق پیش از محاکمه در مورد قاچاق داخلی و بین المللی انسان در لیتوانی انجام شد.  با این حال، تعداد واقعی قربانیان قاچاق ممکن است بسیار بیشتر از این باشد، زیرا این افراد اغلب موقعیت خود را پنهان می‌کنند، نمی‌دانند برای کمک به کجا مراجعه کنند و در نتیجه شناسایی نمی‌شوند.  ۷۵ درصد از قربانیان ثبت شده قاچاق انسان به طور خاص در داخل کشور ما تحت تاثیر قرار گرفته اند.  اغلب افراد درگیر در جنایات گروگان کار اجباری، قربانی استثمار جنسی، ازدواج های اجباری، فرزندخواندگی غیرقانونی و غیره می شوند.

رفتار مجرمان قابل تشخیص است

به گفته آیدا جاپرتینه، دادستان بخش تحقیقات جرایم سازمان‌یافته و فساد اداری دادستانی کل جمهوری لیتوانی،  هر کسی می‌تواند در محیط خود با قاچاق انسان مواجه شود، اما ممکن است همیشه متوجه نشود و درک نکند که اطرافیانشان یا حتی خودشان قربانیان استثمار هستند.

«هر جرمی مشخص است. اساساً مردان اغلب در جرایمی مانند توزیع مواد مخدر، دزدی از مغازه و غیره دخیل هستند. نوع خاصی از جرم، ازدواج ساختگی با مبلغ معینی است، که معمولا با اتباع کشورهای جهان سوم که توسط زنان آسیب پذیر انتخاب می شود، و این به عنوان تنها راه برون رفت از شرایط سخت. بیشترِ قربانیانِ استثمار جنسی، زنان هستند، در حالی که مردان نیز آن را تجربه می کنند، اما معمولاً تمایل دارند به دنبال کمک نباشند.

البته آسیب پذیرترین گروه به دلیل سنی که دارند، کودکان هستند»-می گوید دادستانی که در طول سال های فعالیت خود به پرونده های زیادی رسیدگی کرده است.

سوال اینجاست که چگونه می توان این فرآیندهای قاچاق انسان را شناسایی کرد؟  به هر حال، آنها بدون در نظر گرفتن ملیت، جنسیت، سن یا اعتقادات، عزیزان، همسایگان، اعضای جامعه ما را درگیر می کنند.

“در بیشتر موارد، طرح‌های جرم و جنایت بسیار ساده هستند و در زندگی روزمره اتفاق می‌افتند. به عنوان مثال، شخصی در یک پلت فرم آگهی شغلی، به دنبال کاری می‌گردد، یا فردی که قبلاً برای کار به خارج از کشور رفته است، به او شغل خوبی را در یک مکان خاصی، بدون درک این موضوع که خودشان مورد استثمار قرار گرفته اند، توصیه می‌کنند که کار کند.

به این ترتیب با هم در دام بردگی کارگری می افتند.

یک مورد دردناک اما رایج دیگر نیز وجود دارد که یک کارمند یا یک تاجر، همسایه، همکلاسی یا خویشاوند نزدیک خود را به نفع خود درگیر می‌کند و ظاهراً ارتباطات بی گناه و ساده به قاچاق انسان تبدیل می شود، زیرا به آن افراد اعتماد دست می دهد: ملاقات ها معمولاً در محیطی امن و دلپذیر برگزار می شود. با قربانی احتمالی به خوبی رفتار شده و قربانی به خاطر وعده‌های شرایط بهتر کاری و غیره مسحور می‌شود.»- می افزاید آیدا جاپرتینه.

قربانیان احتمالی، معمولاً افراد آسیب پذیر اجتماعی هستند که مهارت های کافی و مناسبی برای تشخیص دروغ از حقیقت ندارند.  در چنین مواقعی مهمترین چیز این است که هوشیاری خود را از دست ندهند، بیشتر انتقاد کنند و ابتدا از خود بپرسند: چرا یک غریبه این قدر خوب رفتار میکند، پیشنهاد سفر به خارج از کشور، اقامت رایگان و شرایط کاری بهتری می دهد؟ چنین وعده هایی اغلب به گونه های دیگر قاچاق انسان تبدیل می شود.

به گفته آلویداس شاکوچیوس، رئیس انجمن ملی مبارزه با قاچاق انسان، قاچاق انسان یک دسته ی خاصی از جرایم است، زیرا شامل جابجایی افراد از مرزها می شود، بنابراین ارائه کمک پیچیده است و توجه طرف های مختلف را می طلبد.  لیتوانی منبع های مالی ویژه ای را برای کمک به قربانیان قاچاق انسان ایجاد کرده است. چنین افرادی ممکن است در همکاری با مقامات اجرائی قانون شهادت داده یا نداده باشند، اما آنها و همچنین احتمالاً بستگانشان تحت تأثیر قرار گرفته اند.

کمک های اجتماعی جامع به آسیب دیدگان

در سال ۲۰۱۹، انجمن ملی مبارزه با قاچاق در لیتوانی تاسیس شد که ۵ سازمان غیردولتی را متحد می کند که به قربانیان قاچاق کمک های اجتماعی جامع ارائه کنند.  این انجمن در حال حاضر برای دسترسی ۲۴ ساعت شبانه روز، ۷ روز هفته، از طریق یک شماره تلفن +۳۷۰۸۰۰۹۱۱۱۹ از لیتوانی و خارج از کشور در دسترس است. کمک به زبان لیتوانیایی، روسی و انگلیسی ارائه می‌شود و درخواست فرد فوراً به مرجع ذیصلاح ارسال می‌گردد.

«هدف اصلی این انجمن، بسیج اعضای خود برای فعالیت های هماهنگ ،زمانی که افراد به دنبال کمک هستند نیاز به کمک پیچیده – نه تنها حمایت قانونی، مادی، بلکه همچنین حمایت روانی و عاطفی – یک بسته کامل از خدمات اجتماعی دارند، می باشد. آلویداس شاکوچیوس می‌گوید: «در فرآیند دادخواهی قاچاق انسان پیشگیری از اثرات نامطلوب بسیار مهم است، به‌ویژه اگر قربانیان از همکاری با مجریان قانون هراس داشته باشند.»

«بنابراین، انجمن پیشگیری عمومی و ویژه ای را انجام می دهد.  مورد دوم به ویژه در شناسایی گروه‌های آسیب‌پذیر در جامعه مخصوصاً آنهایی که این پتانسیل را دارند که راحت‌تر قربانی قاچاق انسان شوند، از جمله خارجی‌ها، به‌ویژه آنهایی که از کشورهای جهان سوم هستند، اهمیت دارد. کار با این گروه ها یا افراد، البته به همان اندازه، انتشار اطلاعات به عموم مردم با همکاری با همه نهادها

بسیار مهم است.»

شبکه ای در حال گسترش همکاری های غیررسمی

داریوس یونیکیس، یکی از مقامات کمیساریای پلیس شهرستان کاوناس، که با برنامه‌های پیشگیری از قاچاق انسان کار می‌کند، در چند سال گذشته رویدادهای مختلفی را با همکاران خود سازماندهی کرده است که افراد خیرخواه بیشتری در آن شرکت می‌کنند. هدف از انتشار و برگزاری چنین رویدادها و فعالیت‌ها دستیابی به گسترده‌ترین دایره مخاطبان است – چه کسی می‌داند، شاید پس از خواندن اعلامیه ای در یک غرفه سیار، مادری ناگهان متوجه شود که دخترش، که به تازگی با جوانی آشنا شده است که می‌خواهد با او صحبت کند که به خارج از کشور برود و‌ ممکن است قربانی یک شبکه جنایی شود، یا زمانی که فردی از وقوع خطر بالقوه باخبر  شود و به دوستش هشدار بدهد.

“خوشحالم در تیمی هستم که برای یافتن هرچه بیشتر سفیران در شهرداری ها و بزرگان کشور تلاش می کنند که بتوانند اخبار قاچاق انسان را منتشر کنند. داریوش یونیکیس، می گوید: «رویه ما نشان می دهد که شبکه همکاری غیررسمی واقعاً مؤثر است، زیرا تعداد ابتکارات در حال افزایش و موج اطلاعات به سرعت در حال حرکت است»

 «قاچاق انسان یک مشکل جهانی است. قربانیان اغلب از چندین کشور سفر می کنند، بنابراین تداوم کمک ها در خارج از کشور نیز ضروری است. بنابراین، ما  از لیتوانیایی های خارج از کشور که در ابتکارات ما شرکت می کنند بسیار خوشحالیم. هدف ما دسترسی به مردم است: از کودکی که در دام شبکه های پورنوگرافی آنلاین می افتد تا بزرگسالی که برای کسب درآمد بیرون می رود و اسیر چنگال کلاهبرداران می شود اما جرات نمیکند به مقامات مراجعه نماید. این شخص شاید خودش حتی متوجه نباشد که یک قربانی است و یک متخصص آموزش دیده ممکن است حادثه ای را پیش بینی کند، یا فردی را که قبلاً تبدیل به یک قربانی شده شناسایی کند».

راه حل های مختلف فناوری اطلاعات برای مبارزه با برده داری امروزی استفاده می شود.  یکی از ابزارهای موفق، برنامه تلفن همراه “Raktas” است که توسط لیتوانیایی های اسپانیایی توسعه یافته است که می توانید آن را به صورت رایگان از گوگل پلی و اپ استور دانلود کنید. شخصی که به خارج از کشور می رود، با ثبت مشخصات تماس خود در برنامه، می تواند تنها با یک کلیک بر روی دکمه راهنما برای کمک تماس بگیرد.  این اپلیکیشن همچنین فهرستی از مخاطبین نمایندگان مسئول جوامع لیتوانیایی در بخش‌های مختلف کشور، پلیس محلی و سازمان‌های مبارزه با قاچاق انسان را تهیه می‌کند تا افراد بتوانند در هر زمان با سؤالات خود به آنها مراجعه کنند.  این برنامه در حال حاضر فقط برای کسانی که لیتوانیایی صحبت می کنند مناسب است.

کشیش پلیس لیتوانی دعوت به تفاهم می کند

همانطور که قبلا ذکر شد، شخصی که در دام کلاهبرداران افتاده است، آسیب پذیر است.  گاهی اوقات حتی پس از اینکه متوجه می‌شوند مورد استثمار قرار گرفته اند و خشونت فیزیکی یا روانی را تجربه کرده اند، تمایل دارند خودشان را به خاطر آن سرزنش کنند.  بنابراین، حمایت و درک اطرافیانشان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این چیزیست که در واقع، نه همیشه دریافت می شود.

“انگ زدن به قربانیان جنبه بسیار مهمی از جامعه ما است که قربانیان را به دلیل احمق بودن به خاطر قرار گرفتن در چنین موقعیت هایی سرزنش می کند. خیلی مهم است که زود قضاوت نکنیم. اغلب افرادی که در مشکل هستند از قبل خودشان از آنچه که اطرافیانشان ممکن است در باره آنها بگویند، می ترسند و خجالت می کشند. بنابراین، ما ابتدا باید به آنها کمک کنیم، حساس باشیم و حواسمان باشد، کمک های غیررسمی جامعه را هم اکنون ارائه دهیم، تبدیل به یک امدادگر مانند آمبولانس شویم، زیرا مراحل مختلف قانونی رسمی ممکن است سال ها طول بکشد»-می گوید کشیش رئیس پلیس، آلگیرداس تولیاتاس.

کشیش همراه با موسسه عمومی «رامینتویا» (“Ramintoja“) در فعالیت های پیشگیری از قاچاق انسان شرکت می کند. ابزارهای اطلاعاتی را ایجاد کرده که به شناسایی تهدیدات قاچاق انسان کمک می کند و قربانیان را تشویق می کند که به دنبال کمک باشند.

 وب سایت انجمن ملی مبارزه با قاچاق انسان:

https://stop-trafficking.lt/.