یوسف محمدزاده: برای رسیدگی به ادغام پناهندگان گفتگوی متقابل لازم است

در سال های اخیر، ادغام پناهندگان نه تنها در جهان، بلکه در جامعه لیتوانی به یک موضوع مهم تبدیل شده است. کشور ما هر ساله به پناهگاه برای خانواده ها و افرادی از سوریه، ایران، عراق، اریتره، مصر، لیبی، سودان جنوبی، میانمار، سومالی، افغانستان، تاجیکستان، ترکیه، روسیه، اوکراین، بلاروس و سایر کشورها تبدیل می شود. بیشتر مردم به دلیل خصومت یا آزار و اذیت سیاسی و نقض حقوق بشر مجبور به فرار می شوند.

شورای پناهندگان لیتوانی

افرادی که به آنها پناهندگی اعطا شده است به عنوان یکی از آسیب پذیرترین گروه های اجتماعی نامگذاری می شوند، بنابراین مدتی بود که ایده ایجاد سازمانی در لیتوانی، که می تواند توسط افراد متعلق به این گروه اداره شود، در دست احداث بود. در سال 2019 در هنگام اجرای  یکی از پروژه های مورد حمایت آژانس پناهندگان سازمان ملل (UNHCR) و هماهنگی آژانس هنری Artscape اولین جلسات نمایندگان پناهندگان را راه اندازی کرد. شورای پناهندگان لیتوانی در ژانویه 2021 به عنوان یک سازمان غیردولتی تأسیس شد، هدف آن ساختن پلهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی بین افراد دارای وضعیت پناهندگی و جمعیت کشورمان، دولت های مختلف و سایر نهادها و سازمان ها.

“از آنجا که چنین سازمانی به نمایندگی از منافع پناهندگان در توسعه سیاست ادغام آنها در سایر کشورهای جهان بسیار فعال است، خواستار این بود که این سازمان در لیتوانی نیز فعالیت کند.” یوسف محمدزاده، یکی از بنیانگذاران شورای پناهندگان لیتوانی، گفت، “امروز ما با حمایت سازمانهایی مانند Caritas، آژانس هنری Artscape و Diversity Development Group، اولین قدم ها را برمی داریم. هدف ما شناخت هرچه بهتر جامعه پناهندگان از درون و مداخله در حل حساس ترین مشکلات آنها است. کارهای زیادی باید انجام شود، روند ادغام پناهندگان به این سرعت تغییر نمی کند و من دوست دارم که اوضاع به طور اساسی تغییر کند.”

قسمت سخت پناهنده ای که برای حقوق بشر میجنگید

یوسف محمدزاده

یوسف با 10 سال تجربه کار با سازمان های بین المللی به خوبی می داند که پناهجویان چه احساسی دارند و با چه چالش ها روبرو هستند، زیرا او یک پناهنده سیاسی از تاجیکستان است که سال ها در کنار خانواده در این مسیر دشوار قرار دارد. مرد تاجیکی مجبور شده بود که از آزار و شکنجه دولت طرفدار کمونیست از کشور خود فرار کند.

بعد از سال 1991 پس از اعلام استقلال تاجیکستان، به مدت پنج سال در این کشور جنگ داخلی درگرفته بود. یوسف که توسط آژانس پناهندگان سازمان ملل در شهر گرگان تپه استخدام شده بود، از بازگشت مجدد و حقوق شهروندانی که در طول جنگ از کشور گریخته بودند، مراقبت کرد، زیرا آنها علیه مقامات صحبت کردند و مورد تبعیض، آزار و اذیت قرار گرفته وحتی گاها کشته می شدند. یوسف سپس به مدت 9 سال در سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE) کار کرد و در سال 2002 او یک سازمان غیردولتی فعال در زمینه ارتقا حقوق بشر و دموکراسی را به مدت 15 سال تأسیس و رهبری کرد. این سازمان موضوعات نامطلوبی را برای دولت مطرح كرد: از نقض حقوق بشر، انتخاباتی كه اصول دموكراسی و غیره  را نقض می كند، انتقاد كرد، بنابراین در نهایت فعالیت های آن ممنوع شد. چند سال دیگر، KGB دست از آزار و شکنجه یوسف و خانواده اش برنداشت، بنابراین با کمک Freedom House در لیتوانی، آنها موفق به ترک کشور شدند. امروز، مرد تاجیکی در ویلنیوس زندگی می کند، اما نه آنطور که دوست دارد.

“این قابل درک است که پناهندگان، مانند هر خارجی، باید سازگار شوند، در زندگی اجتماعی شرکت کنند، از منافع خود دفاع کنند، فرهنگ خود را به جامعه لیتوانی ارائه دهند. با این حال، ادغام به یک گفتگوی دو طرفه احتیاج دارد: اگر مردم این کشور پناهندگان را نبینند، کسانی را که دربین آنها زندگی می کنند نشنوند، محرومیت فقط افزایش می یابد، گفتگو انجام نمی شود. “مشکلات فقط با بلند صحبت کردن در مورد آنها حل می شوند. من معتقدم که گفتگو بسیاری از مسائل را حل می کند” یوسف متقاعد شده است.

یکی از شدیدترین دلایل طرد شدن اجتماعی، مانع زبان و بیکاری است

یوسف در پاسخ به این سوال که چه عواملی ادغام موفقیت آمیز را تعیین می کند، پاسخ می دهد که اجزای زیادی در این فرآیند وجود دارد که یکی از مهمترین آنها مهارت های زبان و فرصت های استخدام است.

“طبیعی است که  برای یک خارجی که به زبان لیتوانیایی صحبت می کند، درهای بیشتری باز می شوند، بنابراین، اول از همه، ما به عنوان یک سازمان،  می خواهیم پروژه هایی برای دسترسی بیشتر و بهبود کیفیت آموزش زبان لیتوانیایی ایجاد کنیم. کودکان می توانند زبان را در مدت زمان طولانی تری در مدرسه بیاموزند، اما برای بزرگسالان این یک مشکل بزرگ است: آنها هنگام ورود باید از خانواده خود حمایت کنند، اما اگر زبان را ضعیف بدانند، ابتدا با بیکاری روبرو می شوند.” – می گوید یوسف.

با کمال احترام به سازمانهایی که دوره های آموزش زبان لیتوانیایی را برگزار می کنند، متخصص با تجربه کاری بین المللی اظهار داشت که اکنون آنها برای جامعه پناهندگان کافی نیستند: تعداد ساعتها کافی نیست، سیستم آموزش می تواند کارآمدتر و انعطاف پذیر  باشد. متأسفانه پناهندگانی که درآمد بسیار کمی دارند توانایی پرداخت هزینه دوره های خصوصی را ندارند. بنابراین، به دلیل آگاهی ضعیف از زبان لیتوانیایی، اگرچه زبان روسی یا انگلیسی بلد باشند، متخصصان بسیار واجد شرایط مجبور به کار در مشاغل غیر ماهر می شوند.

“من خودم ، علاوه بر زبان مادری، روسی و انگلیسی صحبت می کنم، زبان روسی همسرم ضعیف تر است. من و همسرم اولین کار را در Kaunas، در یک نانوایی یکی از سوپرمارکت های بزرگ داشتیم. من فقط یک ماه و نیم در آنجا کار کردم زیرا جو منفی بود و باعث تنزل کرامت انسان می شد: مدیران با کارگران بی احترامی می کردند، مدام داد می زدند، ما را مجبور می کرندن که مشتری ها را فریب دهیم، کارمندانی بعد از این همه خشونت روانی گریه می کرد.”

امروز یوسف با یک هموطن انگلیسی زبان دیگر در یک شرکت بین المللی کار می کند. سازمان”Socialinis Pokytis ” (“تغییر اجتماعی”) ، که از ادغام اعضای آسیب پذیر  جامعه مراقبت می کند، به وی در یافتن شغل کمک کرد. همسر یوسف، معلم است با مدرک کارشناسی ارشد، در یک شغل کم درآمد کار می کند که هیچ مدرکی لازم ندارد. وی دستیار معلم مدرسه ای برای کودکان دارای معلولیت ذهنی است.

“تعداد بیشتری از آموزگاران در جامعه تاجیکی وجود دارد. به عنوان مثال، یک معلم زبان روسی بیکار است و یک معلم زیست شناسی به عنوان جوشکار کار می کند. ما دو پرستار داریم که یکی از آنها بیکار است و دیگر در رستوران ظروف می شورد،” – یوسف با پشیمانی می گوید. “آیا احساس خوبی حس می کنید وقتی خارج از تحصیلات و مدارک خود کار می کنید؟ وقتی کار فقط زنده ماندن است، نه تحقق خود، شما انگیزه ذاتی ندارید، به عنوان یک شخص پیشرفت نمی کنید، ناراضی هستید. به هر حال، نه تنها درآمد برای فرد مهم است، بلکه رفاه و عزت نفس نیز مهم است. “

گفتگو برای پرداختن به مشکلات آموزشی سیستمی ضروری است

طبق آژانس پناهندگان سازمان ملل، نصف از جمعیت جهانی پناهندگان کودکان و جوانان زیر 18 سال هستند. آنها معمولاً به عنوان اعضای خانواده پناهندگان به لیتوانی می آیند. بنابراین، از نظر یوسف، انعطاف پذیری سیستم و کمک به جوانان برای سازگاری در سیستم آموزشی مسئله مهمی است. در این راستا، جامعه پناهندگان نیز فاقد استراتژی موثرتر برای ادغام هستند. محيط فوری او مثال بارز اين مسئله است.

“من و همسرم پنج فرزند بزرگ کردیم و با دو کوچکترین بچه فرار کردیم. پسرم در آن زمان دانشجوی سال 2 بود (تحصیل پزشکی به زبان انگلیسی). در حال حاضر، او می توانست دانشجوی سال 5 باشد، اما در لیتوانی، به دلیل مانع زبان، تحصیلات خود را در دانشکده پزشکی VU از اول شروع کرد. “اگرچه ادامه تحصیل به زبان انگلیسی امکان پذیر است، اما ما به راحتی نمی توانیم هزینه آنها را با درآمد خود پرداخت کنیم”، . پدر پنج فرزند در مورد زندگی در لیتوانی می گوید. “برای دانشجویان نیز در اینجا آسان نیست. نسل جوان معمولاً روسی صحبت نمی کند که بتوانند به تحصیل ادامع دهند به زبانی که با آن یکم آشنا هستند (تاجیک ها یا سایر پناهندگان کشورهای بلوک شوروی سابق اغلب فرزندان خود را به مدرسه روسی زبان می آورند به خاطر این که خودشان زبان روسی را بلد هستند و می توانند به فرزندانشان کمک کنند). و ضمن ادامه تحصیل به زبان جدید، خصوصاً به دلیل گرامر سخت زبان لیتوانیایی، سطح یادگیری برخی از کودکان به طور قابل توجهی کاهش یافته است. حتی فکر کردن درمورد دانش آموزانی که وقتی خانواده هایشان مجبور به زندگی در کمپ های پناهندگان بودند، به طور کلی از روند تحصیل خارج شده اند، دشوار است. کودکان مشکلات روانی بسیاری را تجربه می کنند. آنها به کمک روانشناسان، مربیان ویژه و اجتماعی نیاز دارند. “

تبعیض علیه تازه واردان – ترمزی برای برقرای ارتباط صمیمی است

یوسف محمدزاده

کودکان و بزرگسالان به شدت به محیطی نیاز دارند که بتوانند به طور مداوم زبان لیتوانیایی را بشنوند، این هم یکی از وظایف شورای پناهندگان لیتوانی است. جای خوشحالی است که گام های بیشتری در جهت همکاری متقابل برداشته می شود ، اما تازه واردان شاخص خوبی برای این هستند که ما در کشور خود چه مشکلاتی داریم و باید در چه زمینه هایی تمرکز کنیم.

برای پناهندگان از روسیه ، بلاروس و اوکراین سازگاری در لیتوانی آسان تر است ، زیرا فرهنگ و ذهنیت مسیحی این کشورها به ما نزدیکتر است. با این حال، حدود 40-50 درصد پناهندگان در کشورما مسلمان هستند. با ارزیابی نگرش های جمعیت لیتوانیایی ، بیشترین فاصله اجتماعی با این افراد وجود دارد. طبق نظرسنجی موسسه مطالعات قومی (2020)، جامعه مسلمان سومین نفر در لیست همسایگان نامطلوب در کنار افراد رومنی (کولی)  و زندانی ها است: 41 درصد از پاسخ دهندگان نمی خواهند درنزدیکی به یک مسلمان زندگی کنند، 39 درصد نمی خواهند به آنها مسکن اجاره دهند و 28 درصد نمی خواهند در همان محل کار کنند.

“بزرگترین مشکل، البته، نگرش منفی بخشی از جامعه نسبت به تازه واردان، ترس های بی اساس و کلیشه ها است. بحران پناهندگان در سالهای اخیر و حملات تندروهای اسلامی در اروپا جامعه مسلمانان را به شدت آسیب رسانده است. نگرش های منفی از طریق رسانه ها در ذهن مردم شکل گرفته است. مسلمانان مورد تبعیض قرار گرفته می شوند – از آنها پرهیز می شود. این مانند یک حلقه بسته است که مانع از ادغام، مشارکت در زندگی اجتماعی و فرهنگی و عضویت کامل در جامعه می شود” – یوسف نگرانی های خود را پنهان نمی کند.

“لیتوانیایی ها از نفوذ خارجیان می ترسند و این طبیعی است پس از سال ها اشغال. اما پناهندگان همچنین می ترسند که فرهنگ، دین خود را از دست دهند. تاجیکان بیش از 70 سال اشغال شوروی را تجربه کرده اند. حتی حروف فارسی ما با خط سیریلیک جایگزین شده، اما احساس نفرت از زبان روسی جواب نمی دهد، خصوصاً اگر تنها زبانی باشد که می توانیم از آن برای یافتن تماس و جلوگیری از انزوای خطرناک استفاده کنیم.” یوسف متقاعد است. ” سوری ها ، ایرانی ها ، افغان ها ، پاکستانی ها به فارسی صحبت می کنند ، اما در اینجا دور از هم زندگی می کنند و جوامع آنها بسته است. قابل درک است که افراد خسته از جنگ یا آزار و شکنجه به یکدیگر اعتماد ندارند. بیشتر خانواده هایی که مجبور به فرار از کشور خود شده اند ، فشار روانی شدیدی را تجربه کرده و می کنند. بزرگسالان به دلیل سرنوشت فرزندانشان ، توانایی آنها در تکمیل تحصیلات و ساختن آینده در کشور خود احساس خرابی می کنند ، و وقتی واقعاً باور ندارند که در این کشور پذیرفته می شوید ، زندگی بسیار دشوار می شود.”  می گوید یوسف.

گفتگوی متقابل به زبان قلب ها موثر است

یوسف می گوید که از لیتوانی برای فرصت زندگی در اینجا سپاسگزار است. کشور دموکراتیک ما، که ریشه های عمیق فرهنگی دارد، از نظر او در مسیر درست پیش می رود و فرصت های بسیاری را برای فردی که می خواهد پیشرفت کند، ارائه می دهد. آزادی بیان، حمایت اجتماعی، زیرساخت های خوب توسعه یافته، هماهنگی بین طبیعت و شهر از مزایایی است که برای همه مهم است. همانطور که قبلاً ذکر شد ، در ایجاد جامعه ای با مسئولیت اجتماعی ، افرادی که در لیتوانی زندگی می کنند و همچنین پناهجویان باید در برابر یکدیگر بازتر باشند و به دنبال همزیستی با یکدیگر باشند. به گفته یوسف ، فراتر رفتن از مرزهای اعتقادات آسان نیست ، اما گسترش ذهنیت و از بین بردن  بی اعتمادی با یکدیگر مفید است. زبان یک کشور خاص همیشه لازم نیست – خود همزیستی مهم ست. این زبان قلبهاست. فقط صحبت کردن به این زبان نتیجه می دهد. “مردم هرگز یکسان نبوده و نیستند. هر دو طرف می ترسند که  هویت خود را از دست دهند و البته حفظ آن مهم است اما پذیرش اختلاف از اهمیت کمتری برخوردار نیست. ما دوست داریم در جهتی کار کنیم که بتوانیم اختلافات خود را به نقاط قوت تبدیل کنیم. اگرچه ما نماینده آیین ها، سنت ها، فرهنگ های مختلف هستیم، اما به طور کلی همه ما شبیه هم هستیم: ازدواج می کنیم، بچه دار می شویم، از خانواده خود مراقبت می کنیم، عاشق می شویم. در همه جا انواع مردم وجود دارد – ملت بد و خوبی وجود ندارد. یوسف می گوید که سالها طول می کشد تا نگرش ها، عادات و رفتارها تغییر کند، اما ما می توانیم از امروز شروع کنیم. جهانی شدن مردم را تغییر می دهد، اما باید بدون اجبار اتفاق بیفتد. ما باید عادلانه ترین و قابل قبولترین روش را پیدا کنیم تا در جامعه بتوانیم تعداد کمتری افرادی منزوی را داشته باشیم. مردم رویای یک مکان بهتر، یک محیط را در سر می پرورانند، اما چنین مکانی وجود ندارد. شما باید خودتان آن را ایجاد کنید. چالش برانگیز است، اما ارزشش را دارد. راهی دیگر وجود ندارد.

فعالیت های مربوط به پناهندگان در لیتوانی توسط:

VA CARITAS  – از سال 2000 از ادغام اجتماعی خارجیان مراقبت می کند. توجه زیادی به آموزش زبان لیتوانیایی، مشارکت بزرگسالان خارجی در بازار کار و کودکان در سیستم آموزش داده می شود. در سال 2008 مرکز روز „Kultūrų įkalnė“ در شهر Pabradė فعالیت خود را  آغاز کرد. در سال 2016 مرکز ادغام جامعه „Kultūrų namai“ در خود را در ویلنیوس باز کرد.

www.vilnius.caritas.lt/prieglobscio-ieskantiems-uzsienieciams/

انجمن صلیب سرخ لیتوانی (Lietuvos Raudonojo Kryžiaus draugija) – به افراد آسیب پذیر اجتماعی کمک های اجتماعی و بشردوستانه ارائه می دهد.

https://www.redcross.lt/

موسسه عمومی “تغییر اجتماعی” (VŠĮ „Socialinis pokytis“ ) خدماتی را در زمینه ادغام اجتماعی به افرادی که طرد اجتماعی را دارند تجربه می کند.

https://www.facebook.com/socpokytis/

آژانس هنری “Artscape”  به دنبال ایجاد تغییرات اجتماعی از طریق پروژه های هنری با کیفیت بالا است و اردوهای تابستانی را برای کودکان پناهنده و پناهجویان ترتیب می دهد.

https://artscape.lt/

شورای پناهندگان لیتوانیایی (Refugee Council of Lithuania) یک سازمان غیر دولتی به رهبری پناهندگان است که به نمایندگی از پناهندگان در لیتوانی و سراسر جهان، به موضوعات حساس پرداخته است.

https://lt.refugeeslt.com/

منشور تنوع لیتوانی (Lietuvos įvairovės chartija) سازمانی غیردولتی است که سازمان های بخش خصوصی، دولتی و غیردولتی را در تلاش برای ایجاد یک فضای کاری باز و فراگیر و تقویت مسئولیت اجتماعی خود متحد می کند.

http://www.diversity.lt/apie-mus/

“Freedom House” یک سازمان بین المللی غیردولتی حقوق بشر است که برنامه پناهندگی دموکراسی را اجرا می کند.

https://freedomhouse.org/